پاسخ آیت الله سبحانى:

اهمیت نهضت امام حسین علیه‌السلا‌م که به صورت یکى از «شورانگیزترین حماسه‌هاى تاریخ بشریت» در آمده، نه تنها از این نظر است که همه ساله نیرومندترین امواج احساسات میلیون‌ها انسان را بر مى‌انگیزد و مراسمى پرشورتر از همه مراسم دیگر به وجود مى‌آورد، بلکه اهمیت آن بیشتر بدین خاطر است که هیچ‌گونه «محرکی» جز عواطف پاک دینى و انسانى ندارد. این تظاهرات پرشکوه که به خاطر بزرگداشت این حادثه تاریخى انجام مى‌گیرد و برخلا‌ف دیگر تظاهرات، نیازمند هیچ‌گونه مقدمه‌چینى و فعالیت تبلیغاتى نیست، از این جهت در نوع خود بى‌نظیر است.
نکته‌اى که براى بسیارى از کسانى که از دور دست برآتشند هنوز به درستى روشن نشده و همچنان به صورت «معمایى» در نظر آنها باقى مانده این است که:
ـ چرا این قدر به این حادثه تاریخى اهمیت داده مى‌شود؟
ـ چرا امروز که از «حزب اموی» و دار و دسته آنها اثرى نیست و قهرمانان این حادثه مى‌بایست فراموش شده باشند، این ماجرا رنگ ابدیت به خود گرفته است؟!

پاسخ این سؤال را باید در لا‌به‌لا‌ى انگیزه‌هاى اصلى این انقلا‌ب جستجو کرد. تجزیه و تحلیل این مسئله براى کسانى که از تاریخ اسلا‌م آگاهى دارند، پیچیده و دشوار نیست.
ادامه مطلب...

پرسش 1:
چرا اهل سنت به استناد «لیس منا من ضرب الخدود...» عزادارى نمى‏کنند؟

پاسخ:
یکم. این حدیث مربوط به جایى است که انسان براى عزیز از دست رفته‏اش خودزنى و گریبان چاک کند آن هم در حالى که معترض به قضاى الهى باشد و حرف‏هایى بزند و نوحه‏هایى گوید که موجب خشم خداوند است. اما گریه بر امام حسین(ع) و عزادارى بر آن حضرت، از افضل قربات است و از مصادیق تعظیم شعائر الهى و اعلام وفادارى نسبت به بزرگان مکتب و پیشوایان دینى است و فلسفه‏هاى متعددى دارد که در پاسخ به پرسش‏هاى پیشین مطرح شد.
دوم. گریبان چاک کردن نیز در مواردى استثنا شده است و اشکال ندارد؛ مانند گریبان چاک کردن در فوت پدر، مادر، برادر، چنان که حضرت موسى(ع) در فراق هارون و امام حسن عسکرى(ع) در فراق امام هادى(ع) گریبان چاک کرده‏اند.وسائل الشیعه، ج 22، ص 402 و ج 3، ص 274.
بنابراین گریه و نوحه و عزادارى و گریبان چاک‏کردن در ماتم ائمه(ع) خصوصاً امام حسین(ع) - که پدر معنوى امت اسلامى مى‏باشند - اشکال ندارد؛ بلکه موجب سعادت انسان و قرب به خداى سبحان است.
گریه و نوحه‏اى که در روایات مورد مذمت قرار گرفته، نوحه‏اى است که با عدم رضایت خداوند همراه باشد و این همان شیوه‏اى است که در جاهلیت مرسوم بود و روایت پیامبر اسلام(ص) «لیس منا من ضرب الخدود و شق الجیوب و دعا بدعوة الجاهلیة» ناظر به این نوع عزادارى است.
اما عزادارى امام حسین(ع) مقوله‏اى جدا است و روایات ما نیز به این امر تشویق مى‏کند؛ چون در متن این عزادارى، بقاى اسلام و تزلزل حکومت فاسدان و ظالمان نهفته است و ثمرات معنوى و اجتماعى زیادى به همراه دارد.

پرسش 2:
چرا برخى از اهل سنت در برابر عزادارى موضع‏گیرى مى‏کنند؟
ادامه مطلب...

معاونت پژوهشى مدرسه عالى امام خمینی، وابسته به مرکز جهانى علوم اسلامى نشست علمى «عاشورا از نگاه اهل سنت» را با حضور استادان و پژوهشگران در تاریخ 15 بهمن 1383 برگزار کرد.
در این نشست حجت الا‌سلا‌م ناصرى داودى، مدیر گروه تاریخ تشیع پژوهشکده‌ى سیره، سخن گفت و نهضت عاشورا را یکى از ماندگارترین و پراثرترین نهضت‌ها و جریان‌هاى تاریخى دانست که فراتر از یک فرقه در طول تاریخ اثرگذار بوده است، بلکه مرزهاى فرقه‌اى مذهبى و حتى دینى و جغرافیایى را در نوردیده و دانشمندان، علما، سیاست‌گذاران و اصلا‌ح‌گران را در خارج جهان اسلا‌م نیز به خود جذب کرده است.

متن سخنرانى ایشان در پى مى‌آید و مطالب مطرح شده در میزگردى با حضور استاد پیشوایى و استاد یوسفى و غروى و دکتر الله‌اکبرى در یادداشت بعدى خواهد آمد.
بسم الله الرحمن الرحیم
بحث را با اجازه اساتید و حضار گرامى آغاز مى‌کنیم. نهضت عاشورا یکى از ماندگارترین و پراثرترین نهضت‌ها و جریان‌هاى تاریخى است که فراتر از یک فرقه در طول تاریخ اثرگذارى داشته است. بلکه مرزهاى فرقه‌اى مذهبى و حتى دینى و جغرافیایى را در نور دیده است و در وراى حتى ملت و امت اسلامى داراى اثر‌گذارى بوده‌است و دانشمندان، علما، سیاستگذاران و اصلاح‌گران را در خارج جهان اسلام نیز به خود جذب کرده‌است، چندان که آنان نیز به الگو‌بردارى و تحقیق و کنکاش در باره این حادثه عظیم پرداخته‌اند. متأسفانه بسیارى از شیعیان بر این پندارند که حادثه‌ عاشورا یا گرامى‌‌داشت و نکوداشت شهادت امام حسین(ع) و یارانش در عاشوراى 61 هجرى اختصاص به جامعه‌ شیعى دارد. حوادث جدیدى که در سال‌هاى اخیر توسط بعضى افراطى‌ها و بعضى از متحجرین که در اقلیت محض در جامعه‌اسلامى هستند رخ داده و مى‌دهد، نشان مى‌دهد که دست‌هاى پیدا و پنهان دشمنان در کار است. هم‌چنین این ذهنیت را بیشتر تقویت مى‌کند که عاشورا به جامعه شیعه اختصاص دارد و پاس‌داشت شهادت سالار شهیدان و یارانش مخصوص جامعه شیعه است.
ادامه مطلب...

سؤال:
طبق آنچه که در کتب شیعى آمده اولین کسى که براى امام حسین (ع) اقامه عزا کرد، حضرت آدم (علیه‌السلام) بوده است. نظر علماى اهل تسنن در این زمینه چه مى‌باشد؟ آیا آنان نیز این روایت را قبول دارند؟ آیا در کتبشان روایت‌هایى در رابطه با اولین کسى که قبل از به شهادت رسیدن سید الشهدا(علیه‌السلام) بر آن حضرت اشک ریخته وجود دارد؟

جواب:
در کتب اهل سنت مواردى از ذکر یاد ابى عبد الله (علیه‌السلام) حتى قبل از تولد ایشان و قبل از زمان رسول خدا (صلى الله علیه وآله وسلم) نقل شده است:
ادامه مطلب...

پاسخ:

بعضى گفته‏اند :
«آیات قرآن درباره مهاجرین و انصار یکى دو تا نیست ، آن هم در فرصت‏هاى متوالى پس از هجرت ، من یک آیه از سال دوم و یک آیه از سال نهم پس از هجرت را ذکر مى‏کنم که شامل کل مهاجرین و انصار مى‏شود . در سوره انفال که در سال دوم پس از هجرت پس از سوره بقره نازل گردیده مى‏خوانیم» مجله فصلنامه نهج البلاغه شماره 5 - 4 صفحه 182 .

در پاسخ باید گفت:
مگر تفتازانى متوفاى 791 ، از علماء بزرگ کلامى اهل سنت نیست که مى‏گوید : «إنّ ما وقع بین الصحابة من المحاربات والمشاجرات على الوجه المسطور فی کتب التواریخ ، والمذکور على ألسنة الثقات ، یدلّ بظاهره على أنّ بعضهم قد حاد عن طریق الحق ، وبلغ حد الظلم والفسق ، وکان الباعث له الحقد والعناد ، والحسد واللداد ، وطلب الملک والرئاسة» شرح المقاصد : 310/5 .

چرا ما در باره صحابه پیامبر صلى الله علیه و آله و سلم ، مقام و منزلتى را ادعا کنیم که آنها براى خود این چنین منزلتى قائل نبودند به تعبیر دکتر طه حسین «ولا نرى فی أصحاب النبی ما لم یکونوا یرون فی أنفسهم ، فهم کانوا یرون أنّهم بشر فیتعرّضون لما یتعرّض له غیرهم من الخطایا والآثام ، وهم تقاذفوا التهم الخطیرة ، وکان منهم فریق تراموا بالکفر والفسوق» الفتنة الکبرى ( عثمان ) : 170 - 173 .
ادامه مطلب...

اشاره: چندى پیش «صالح آل طالب» امام جمعه مسجدالحرام، در ضمن یکى از خطبه‌هایش با نشر اکاذیب و ایراد تهمت، شیعیان را مورد اهانت قرار داد. سخنان وى آنقدر بى‌پایه و زننده بود که خودش مجبور به کوتاه کردن سخن و پایان دادن غیرمنتظره خطبه گردید.

آنچه در پى مى‌آید گفتارى از «آیت الله محمد على گرامى» استاد عالى حوزه علمیه قم است که در گفتگو با خبرگزارى ابنا و در واکنش به اظهارات وى بیان نموده است:

اعوذ بالله من الشیطان الرجیم
بسم الله الرحمن الرحیم
و صلى الله على سیدنا محمد و آله الطیبین
همانطور که استحضار دارید بین 2 تا 3 هفته پیش امام جمعه مکه در حین ایراد خطبه‌هاى نماز جمعه، در خطبه اول مفصلاً درود بر پیغمبر (ص) و اهل بیت (ع) فرستاده ـ که البته در اولین جمله‌اش اهل بیت (ع) را ندارد و وقتى نام پیغمبر (ص) را مى‌برد همان صلى الله علیه وسلّم را مى‌خواند و «آله» را نمى‌گوید ـ اما دنبالش دارد که ذریه پیغمبر (ص) اشرف ذریه‌ها است. آنگاه روایاتى را در حمایت و بزرگداشت اهل بیت (ع) و حتى در باره مولا على (ع) و حضرت زهرا (س) نقل مى‌کند و آنگاه مفصلاً به ایرانیها و به اصطلاح فارسى‌ها حمله مى‌کند که اینها با نام اهل بیت (ع) دارند تجارت مى‌کنند و با عنوان علاقه به اهل بیت (ع) به صحابه وغیره توهین مى‌کنند که خود اهل بیت (ع) از اینها بیزارند. بعد هم وقتى مى‌خواهد اهل بیت را توضیح بدهد مى‌گوید: اینقدر ما در مکه و در حجاز اهل بیت داریم و مرادش از اهل بیت سادات هستند. اینها خلاصه کلام او است. من احساس کردم که مطالب او را باید جمله به جمله بررسى کنم:
1. اولین مطلبى که مى‌خواهم بگویم این که او از صحیح بخارى و صحیح مسلم نقل مى‌کند که پیغمبر اکرم (ص) فرمود: «فاطمة بضعة مِنّی من اغضبها اغضبنی»(1) یا در روایت دیگرى بیان مى‌کند که در صحیح بخارى و مسلم دارد که پیغمبر (ص) فرمود: «فاطمة بضعة منى یریبنى من ارابها و یؤذینى من آذاها = هر کس او را ناراحت کند مرا ناراحت کرده است و هرکس او را غضبناک و خشمگین کند مرا غضبناک و خشمگین کرده است».
اولین مطلبى که ما در اینجا داریم که اگر شما اعتقاد به این حدیث دارید بگوئید که آیا حضرت زهرا (س) وقتى از دنیا مى‌رفت از صحابه راضى بود یا غضبناک و این که بر چه کسانى غضبناک بود؟ بگوئید ببینیم که قبر حضرت زهراء (س) کجا است و چرا قبر یگانه دختر پیغمبر (ص) که نسلش از او است، مخفى است؟ این جزو قطعیات است که حضرت فاطمه زهرا (س) عصبانى و ناراحت بود و بر حکومت وقت غضبناک بود. فدک را که پیغمبر (ص) به او بخشیده بود، از او گرفته و غصب کرده بودند و او را مضروب و مجروح ساختند. تهدید به آتش زدن خانه‌اش کردند و یا به اعتقاد ما خانه را آتش زدند. حالا فرض کنیم که خانه را آتش نزده باشند فقط تهدید به آتش زدن کرده باشند که این در کتابهاى خودتان هست از جمله در کتاب الامامة و السیاسة از «ابن قتیبه دینورى» آمده که خلیفه دوم آمد جلوى در خانه على (ع) و گفت: «على بیرون بیاید وگرنه خانه را ـ با هر که در آن است ـ آتش مى‌زنم». فاطمه زهراء (س) فریاد زد: «در این خانه حسن و حسین هستند». گفت: «آنها هم که باشند خانه را آتش مى‌زنم». آیا خود این سخن توهین به فاطمه زهرا (س) نیست؟ آیا حضرت زهرا (س) از این توهین راضى بوده است؟ پس او عصبانى و غضبناک بوده. سؤال ما این است که او برچه کسى غضبناک بود؟ جز بر ایادى حکومت و خود حکومت و شخص حاکم؟ شما چرا از کنار اینها کورکورانه رد مى‌شوید؟ خودتان نقل مى‌کنید و معناى آن را نمى فهمید؟ چرا باید آدم چشمش را بر حقائق ببندد؟
اواخر عمر حضرت زهرا (س) حتى دو خلیفه، اول آمدند و حضرت امیر (ع) را واسطه کردند براى ملاقات. حضرت زهرا (س) نمى پذیرفت. حضرت على (ع) که واسطه شدند پذیرفت و گفت: «خانه، خانه شما است هرچه شما بفرمایید». بالآخره پرده زدند. آن دو آن سوى پرده نشستند و حضرت زهرا (س) همین روایتى را که در صحیحین است بر آنها خواند و از آنها اقرار گرفت بر این که پیغمبر (ص) این را فرموده است. بعد هم دست به سمت آسمان بلند کرد و گفت: «خدایا! تو شاهد باش که من از اینها ناراضى‌ام». چطور شما این مطالب را نقل مى‌کنید و متوجه نیستید که چه مى‌گویید؟

ادامه مطلب...

پرسش :
آیا از علماى شیعه کسى بوده است که سنى شده باشد؟

پاسخ :
بعد از بیان مطالب زیر، پاسخ این پرسش روش می گردد.
1. همه می دانیم که شیعه دارای فرقه های و شاخه هایی متعددی است که شامل امامیه اثنی عشریه، زیدیه، اسماعیلیه و شیعیان علوی ترکیه می شود. برای همین مناسب است ابتدا تعریفی از معنای شیعه داشته باشیم: شیعه در لغت برد و معنا اطلاق می شود، یکی توافق و هماهنگی دو یا چند نفر بر مطلبی، و دیگری، پیروی کردن فردی یا گروهی، از فرد یا گروهی دیگر و در اصطلاح به آن عده از مسلمانان گفته می شود که بر خلافت و امامت بلافصل علی ـ علیه السّلام ـ معتقدند، و بر این عقیده اند که امام و جانشین پیامبر - صلی الله علیه و آله و سلم - از طریق نصّ شرعی تعیین شده و امامت حضرت علی ـ علیه السّلام ـ و دیگر امامان شیعه نیز از طریق نص شرعی ثابت شده است.[1]
با این تعریف مشخص شد مراد از شیعه در پرسش، شیعه اثنا عشریه و شیعه واقعی از نظر اعتقادی است.
2. اصطلاح اهل سنّت، در مقابل اصطلاح شیعه، یعنی اعتقاد به این که درباره ی امامت و خلافت نصّی از کتاب و سنّت وارد نشده و تعیین خلیفه ی پیامبر و پیشوای مسلمانان پس از رسول اکرم - صلی الله علیه و آله و سلم - به انتخاب مسلمانان واگذار شده است. این معنا بر همه ی فرق اسلامی غیر از شیعه منطبق است.[2]
اهل سنت دارای چهار مذهب فقهی هستند: 1. حنفی. 2. شافعی. 3. مالکی. 4. حنبلی.
آنچه امروز از لفظ اهل سنت متبادر می شود همین گروه های چهار گانه است که دارای عقاید خاص و فقه خاص می باشند و البته از لحاظ کلامی ده ها فرقه کوچک و بزرگ را شامل می‏شود.
3. مراد از علما شیعه کسانی هستند که در سطح عالی در حوزه های علمیه تحصیل کرده باشد و به درجه اجتهاد رسیده و یا در یکی از علوم اسلامی متخصص باشد.
با این توضیحات، و معیار های که بیان گردید، کسی از علمای شیعه را سراغ نداریم که از مذهب خود دست برداشته باشد و با دلایل منطقی به اهل سنت گرویده باشد. گرچه شاید اهل سنت مدعی باشند که کسانی از شیعه به مذهب اهل سنت گرویده اند در حقیقت این ادعا به چند دلیل قابل اثبات نیست:

ادامه مطلب...